Zadania,wiadomości i ćwiczenia dla uczniów gimnazjum.
Blog > Komentarze do wpisu
"Nie" z różnymi częściami mowy

Skopiowane z portalu wiedzy

1. "Nie" pisane łącznie

Części mowy

Przykłady

Wyjątki

rzeczowniki

niebezpieczeństwo,
nie
człowiek, niewiedza,
niez
decydowanie,
nie
frasobliwość,
nie
zorganizowanie, niechcenie itp.

W przeciwstawieniach, w których drugi człon pisany jest wielką literą (nie-Polak, nie-Żyd itp.); przed rzeczownikami w konstrukcjach, w których przeciwstawia się sobie dwie rzeczy, zaznacza się opozycję (to nie wakacje, ale jeden z obowiązków służbowych; to nie kolega, tylko brat; to nie żyd, ale baptysta itp.); rzeczowniki użyte w funkcji orzecznika (nie sztuka się obrazić; nie koniec tych wieści itp.).

przymiotniki

niemały, nieziemski,
nie
cierpliwy, nieposłuszny,
nie
życiowy, nieżywy itp.

W przeciwstawieniach, w których drugi człon pisany jest wielką literą (nie-Mickiewiczowski, nie-Fredrowski itp.); przed przymiotnikami w konstrukcjach, w których przeciwstawia się sobie dwa określenia, zaznacza się opozycję (nie żelazny, a aluminiowy; nie śmieszny, a tragiczny Nie pisane rozdzielnie). itp.); przed przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym (por. tabela

imiesłowy przymiotnikowe

nieznający, niecierpiący,
nie
żyjący, niepokonany,
nie
utulony, nieznany itp.

W wyraźnych przeciwstawieniach (nie wędzony, a smażony; nie przylegający, tylko odstający itp.); w wypowiedzeniach, w których centrum jest spójnik ani/ ni (nie siedzący ani nie stojący; ani nie cieszący się, ani nie płaczący itp.).

przysłówki utworzone        od przymiotników

niedrogo,        nietanio,
nie
źle, niesympatycznie,
nie
wybrednie itp.

Przysłówki utworzone od przymiotników stojące w stopniu wyższym i najwyższym (por. tabela Nie pisane rozdzielnie); w konstrukcjach, w których nie jest nie tylko przeczeniem, ale i przeciwstawieniem (nie źle, lecz gorzej; nie dobrze, ale idealnie itp.).

2. "Nie" pisane rozdzielnie

Części mowy

Przykłady

Wyjątki

czasowniki – formy osobowe, bezokoliczniki, czasowniki niewłaściwe, imiesłowy przysłówkowe,
formy na                   -no i -to

nie znam,                  nie wiedzieć,
nie
wolno,                 nie trzeba,
nie
można,                nie znając,
nie zjadłszy,
nie
wiedziano,                nie myto itp.

Imiesłowy przymiotnikowe (por. tabela Nie pisane łącznie), czasowniki utworzone od rzeczowników z nie w funkcji przedrostka (niepokoić, niewolić); czasowniki niedomagać, niedowidzieć, nienawidzić, niedosłyszeć (w zn.: słabo słyszeć); wyraz niepodobna jako jedyny czasownik niewłaściwy pisze się łącznie.

liczebniki

nie pięć,                    nie sto,
nie pierwszy,
nie
troje, nie milion itp.

Wyraz niejeden w zn.: wielu oraz niejedno, niewiele, niewielu.

zaimki

nie wy,                     nie oni,                        nie nasz,
nie
ich,                         nie ta,                      nie tamten,
nie
każde itp.

Wyraz nieswój w zn.: niezdrowy oraz nieco, niecoś, niejaki, niektórzy, poniektórzy.

wyrażenia przyimkowe

nie dla nich,               nie do niego,
nie z tym,                 nie o każdym,
nie na miejscu itp.

Wyraz niezadługo w zn.: wkrótce.

partykuły

nie lada,                   nie tylko,                  nie byle itp.


Przysłówki
niepochodzące

od przymiotników

nie bardzo,                nie dziś,
nie
wczoraj,               nie zaraz,
nie
tutaj itp.

Wyrazy niezbyt, nieraz (w zn.: często), niebawem.

Przymiotniki i przysłówki
w stopniu wyższym

i najwyższym

nie gorszy,                nie gorzej,
nie
najpiękniejszy,      nie najrozsądniejszy,    nie najszczęśliwiej itp.


niedziela, 24 października 2010, malka19
TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu: