Zadania,wiadomości i ćwiczenia dla uczniów gimnazjum.
Blog > Komentarze do wpisu
ABC interpunkcji

Kropka

Kropkę stawiamy:

1.na końcu zdania, równoważnika zdania,

2. jako znak skrócenia wyrazu

oraz

3. po cyfrach arabskich oznaczających liczebniki porządkowe.

Zaczął lekturę od 2. tomu.

On mieszka na 5. piętrze.

Kropkę stawiamy także po :

4. inicjałach oraz po liczbie lub literze wprowadzających części składowe wyliczenia (podpunkty).

5. o tytule rozdziału, ustępu, paragrafu, można postawić (można też pominąć) kropkę, jeżeli tytuł napisany jest wielką literą.

 

Nie stawiamy kropki po:

1. tytułach,

2. skrótach miar i wag,

3. po skrótach, których ostatnia litera jest ostatnią literą skracanego wyrazu, np. mgr, dr itp.

4. po tytułach artykułów w gazetach i czasopismach

5. po napisach o charakterze hasłowym na afiszach, transparentach oraz na szyldach.

Żądamy lepszych warunków pracy

Fryzjer damski i męski

6. po tytule, imieniu i nazwisku w podpisach, na wizytówkach i wywieszkach.

###

Przecinek

Przecinkiem rozdzielamy:

1. Zdania współrzędne i równoważniki zdań nie połączone spójnikami: i, oraz, lub, bądź, czy, ani, ni.

Pójdę do kina lub odwiedzę babcię. Poszedłbym na spacer, ale pada deszcz.

2. Zdania nadrzędne od podrzędnych.

Kiedy zaświeciło słońce, poszliśmy do parku.

3. Jednakowe części zdania nie połączone spójnikami ...

Lubię ciastka, lody, cukierki i czekoladę.

4. Części zdania połączone spójnikami i wyrażeniami: ale, a jednak, a nawet, a przecież, lecz...

5. Wyrazy i wyrażenia powtórzone oraz wtrącone: krótko mówiąc, jednym słowem, być może, istotnie...

 

Przecinek umieszczamy:

1. Przed powtórzonymi spójnikami: i, oraz, lub, bądź, czy, ani, ni.

Nie kupiłem ani ziemniaków, ani fasoli.

2. Przed wyrazami: jak, jakby, niby, niż - wtedy, gdy poprzedzają porównania wtrącone lub mające formę zdań albo równoważników zdań.

Janek uciekał, jakby go goniło stado wilków.

3. Przed wyrażeniami: i to, albo raczej, albo lepiej, na przykład, to jest, to znaczy, ale tylko wtedy, gdy wprowadzają szczegół zapowiedziany we wcześniejszej części zdania.

Napiszę do Janka, albo lepiej go odwiedzę.

4. Przed spójnikiem a rozpoczynającym zdanie składowe w ramach zdania złożonego.

Szukaliśmy Janka w ogrodzie, a on pobiegł do parku.

5. Przecinek stawiamy zawsze wtedy, gdy jego brak mógłby powodować dwuznaczność wypowiedzi.

###

 

Średnik

Średnik stosujemy zamiast kropki lub przecinka tam, gdzie kropka oddzielałaby zdanie za silnie, przecinek zaś byłby zbyt słabym znakiem dla znacznej odrębności. Najczęściej jest używany między zdaniami pojedynczymi, tworzącymi całość myślowo - pojęciową.

Noc zapadła; niebiosa jasne i pogodne błyszczą się jak jeziora.

###

Dwukropek

Dwukropek stosujemy przed przytoczeniem cudzej wypowiedzi ( rozpoczynamy ją wielką literą ) oraz przed wyliczeniami, zapowiedziami i wyjaśnieniami.

Nauczyciel słusznie zauważył: "Tak dalej być nie może".

Dwukropek stawia się wymieniając tytuły dzieł, nazwy, terminy, jeśli nie są w tekście w inny

sposób wyróżnione (np. kursywą czy cudzysłowem).

Z powieści Sienkiewicza czytałem tylko: Potop, Ogniem i mieczem, W pustyni i w puszczy.

Dwukropek stawia się przed wyrazami lub zdaniami współrzędnymi mówiącymi o wyniku, uzasadnieniu.

Miałem w tym tygodniu wyjątkowe szczęście: dostałem piątkę.

Dwukropek można postawić po zapowiedziach będących wyrażeniami: innymi słowy, inaczej mówiąc, a mianowicie, jak, jak np.

Trzeba przynieść konkretne dokumenty, jak np.: metrykę urodzenia, świadectwo dojrzałości oraz zaświadczenie lekarskie.

###

Myślnik

Pauzy (myślnika) używamy:

1. W celu oddzielenia tekstu autorskiego od mowy potocznej.

"Chłop potęgą jest i basta" - pisał Wyspiański.

2. Do zaznaczania członów wtrąconych.

Twoje słowa - wybacz - świadczą o twojej głupocie.

3. W miejscu domyślnego członu zdania.

Opanować interpunkcję - to sprawa bardzo trudna.

4. Przed wyrażeniem uogólniającym lub podsumowującym treść poprzedniej części zdania.

Komputer, drukarka i program- wszystko to w przyszłości zastąpi zeszyt i długopis.

5. Przed wyrazami niespodziewanymi, zaskakującymi, chcąc wzmocić ekspresję wypowiedzi.

Podbiegł niespodziewanie do grupki młodych ludzi i nagle - wystrzelił z korkowca.

6. W celu uniknięcia powtórzenia wyrazu w obrębie tego samego zdania.

Dzisiaj płacę tobie, jutro - tylko Markowi.

7. Między liczebnikami oznaczającymi wartości przybliżone.

Po 3 - 4 dniach musimy tam wrócić.

8. Na początku wypowiedzi w patriach dialogowych.

- Zabić złodzieja ! - krzyczał zrozpaczony.

9. Przed myślnikiem pomija się przecinek, zostawia się natomiast kropkę, pytajnik, wielokropek i wykrzyknik.

A jak przyjdą wilki... - co wtedy zrobimy ?

Natychmiast wyjdź z klasy ! - rozkazał nauczyciel.

###

Wielokropek

Wielokropek umieszczamy:

1. W razie urwania zdania, przerwania wypowiedzi.

2. Przed wyrazami niespodziewanymi, wyrażającymi zawód, ironię, rozczarowanie.

3. Zamiast niecenzuralnych słów.

Jeżeli wielokropek zbiega się z kropką, przecinkiem, średnikiem, to znaki te opuszczamy.

###

Nawias

Nawiasu możemy używać zamiast dwu pauz dla zaznaczenia wyrazów, zdań, które przynoszą dodatkowe uboczne wyjaśnienia nie mieszczace się w zasadniczej wypowiedzi.

###

Cudzysłów

Cudzysłów (składa się z dwóch części - otwierającej i zamykającej) używany jest w trzech rodzajach: ,, " ,<< >> lub >> <<; pierwszy używany jest najczęściej. Ponadto spotyka się dwa znaki umieszczone u góry: ' ' , które wyróżniają w tekście definicje znaczeniowe wyrazu.

Cudzysłów ma w pisowni polskiej dwie podstawowe funkcje:

1. wyodrębnienie przytoczonych wyrazów, cudzych słów, fragmentów utworów, tytułów dzieł lub ich części;

Józef powiedział tylko jedno słowo: ,,spadaj".

W ,,Gazecie Wyborczej" najlepszy artykuł nosi tytuł ,,Apokalipsa".

2. wyodrębnienie wyrazów i zwrotów użytych w znaczeniu innym niż znaczenie podstawowe.

Jesteś taki jakiś ,,słoniowaty".

 

###

Wykrzyknik

Znak wykrzyknienia (wykrzyknik) wskazuje na silne zabarwienie uczuciowe wypowiedzi.

Zamknij okno !

Jeżeli wypowiedzenie ma nadzwyczaj silne zabarwienie uczuciowe, możliwe są dwa, nawet trzy wykrzykniki na końcu.

Mam już dosyć tego wszystkiego !!!

Jeśli na początku zdania występuje wołacz, wtedy stosuje się dwa rozwiązania.

Anno, podaj mi obiad !

Anno ! Podaj mi obiad !

###

Pytajnik

Znak zapytania (pytajnik) sygnalizuje specjalną intonację wypowiedzi.

Pójdziesz ze mną do kina ?

W wypowiedzeniach złożonych podrzędnie stawiamy na końcu pytajnik tylko wtedy, gdy zdaniem pytającym jest część nadrzędna ( bez względu na szyk członów).

Czy zrozumiałeś, co masz jutro załatwić ?

Co zrobisz, jeśli dostaniesz jedynkę ?

Dowiecie się, skąd macie to przynieść .

Jak to napisać, nikt nie wiedział.

Jeżeli mamy dwa wypowiedzenia współrzędne, z których drugie jest pytajno - przeciwstawne, to stawiamy po nich znak zapytania.

Mam wszystko, ale czy to wystarczy ?

 

 

 

środa, 21 kwietnia 2010, malka19
TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu: