Zadania,wiadomości i ćwiczenia dla uczniów gimnazjum.
Blog > Komentarze do wpisu
Gatunki powieści

Praprzodkiem współczesnej powieści był średniowieczny epos rycerski i romans. Pierwsze dzieła powieściowe zaczęły powstawać w XVI w.

Najbardziej popularna postać powieści, zwana powieścią klasyczną powstała w drugiej połowie XIX wieku.

Mianem pierwszej polskiej powieści nowożytnej określa się "Przypadki Mikołaja Doświadczyńskiego" (1776), której autorem był Ignacy Krasicki. Można powiedzieć, iż od powyższego utworu rozpoczyna się w Polsce rozwój tego gatunku.

Powieść do dzisiaj stanowi najbardziej popularny gatunek literacki, z którego w dużym stopniu wywodzi się film fabularny.


Klasyczna powieść jest pisana prozą, w której występują liczne dialogi, opisy akcji i natury i często jest podzielona na rozdziały liczące od kilku do kilkudziesięciu stron.

 

 

Ze względu na zakres tematyczny, rozróżnia się następujące gatunki powieści:

  • powieść młodzieżowa
  • powieść przygodowa
  • powieść społeczno-obyczajowa
  • powieść psychologiczna
  • powieść historyczna
  • powieść fantastyczna
  • powieść fantastyczno-naukowa
  • powieść sentymentalna
  • powieść kryminalna
  • powieść sensacyjna

 

Powieść przygodowa jedna z głównych odmian gatunkowych powieści w wieku XVIII (wywodziła się z opisów i dzienników podróży). Fabułę stanowiły przede wszystkim przygody, zdarzenia, rozgrywające się w czasie podróży do nieznanych często egzotycznych krain, ich celem było dostarczenie odbiorcy rozrywki oraz przekazanie stosownej światopoglądowej nauki moralnej.


Powieść społeczno-obyczajowa najważniejsza odmiana powieści realistycznej, reprezentowana przez najwybitniejsze osiągnięcia klasyki powieściowej XIX wieku (m.in. większość powieści Balzaca, Anna Karenina Lwa Tołstoja, Lalka Bolesława Prusa). Powieść społeczno-obyczajowa czerpała tematy ze współczesnego życia codziennego, działania bohaterów motywowała nie tylko psychologicznie, lecz także poprzez czynniki społeczno-historyczne. Właściwy jej był narrator wszechwiedzący oraz fabuła o charakterze zamkniętym. Stanowiła jeden z najistotniejszych momentów w ewolucji gatunku powieściowego.


Powieść fantastyczno-naukowa (science fiction) to powieść, w której podstawą wątku jest wpływ rozwoju nauki i techniki na społeczeństwo lub daną osobę. Akcja powieści rozgrywa się w przyszłości, bohaterami są często naukowcy, roboty lub genetycznie modyfikowane stwory.


Powieść historyczna to jedna z odmian powieści, którego powstanie w nowożytnej formie datuje się na początek XIX w. Jednak jej korzenie, według niektórych badaczy, sięgają starożytności (Iliada), a przede wszystkim - średniowiecznych romansów rycerskich, czy późniejszych XVI czy XVII w. romansów awanturniczych. Powieść historyczna jest tworem dymorficznym, powstałym na dwóch podstawowych płaszczyznach konstrukcji fabuły - historycznej i literackiej, przy czym w zależności od obowiązujących nurtów czy prądów literackich, zdolności pisarskich twórców i oczekiwań czytelniczych, wzajemny stosunek tych dwóch płaszczyzn w trakcie ewolucji gatunku ulegał zmianie.

Powieść kryminalna to gatunek powieści traktujący o zbrodni i metodach jej wykrycia.

Odmiany:
Współcześnie określić można cztery podstawowe odmiany powieści kryminalnej:
*Odmiana sensacyjno-awanturnicza (kryminalna sensu stricto), gdzie oprócz motywów przestępstwa występują również niezwykłe przygody bohaterów. Powieści tego typu powstały I połowie XX w. we Francji, oraz Anglii. W Polsce typ tej literatury zapoczątkowany został w dwudziestoleciu międzywojennym.
*Odmiana detektywistyczna, która charakteryzuje się problematyką psychologiczną, której głównym bohaterem jest detektyw prowadzący śledztwo.
*Odmiana zwana czarnym kryminałem amerykańskim, z której wywodzi się powieść gangsterska.
*Odmiana milicyjna rozwijająca się wyłącznie w krajach obozu socjalistycznego. Łączyła ona elementy kryminału sensacyjnego, detyktywistycznego, oraz pewne cechy socrealistycznej powieści tendencyjnej.


Powieść psychologiczna nurt w twórczości powieściowej XX wieku, skupiająca uwagę na przeżyciach wewnętrznych bohatera, jego doznaniach, emocjach, sposobie patrzenia na świat. Celem powieści psychologicznej jest ukazanie różnorodnych postaw moralnych, próba określenia motywów, które kierują działaniami bohatera, badanie jego stanów psychicznych i relacji z innymi ludźmi. P. p. powstała w na bazie powieści sentymentalnej i utworów romantycznych. Do wieku XX p.p nie funkcjonowała jako samodzielny gatunek, ale była połączona z powieścią obyczajową lub społeczno-obyczajową. Od XX wieku gatunek samodzielny. Punktem zwrotnym w ewolucji powieści psychologicznej było dzieło Prousta "W poszukiwaniu straconego czasu". Powieść psychologiczna wypracowała swoje własne techniki, udoskonaliła posługiwanie się mową pozornie zależną, w jej obrębie ukształtował się monolog wewnętrzny.Na p.p. oddziaływują koncepcje psychologiczne wypracowane przez naukę w XXw., zwłaszcza freudyzm i psychologię głębi.

Powieść młodzieżowa powieść, w której na plan pierwszy wysunięto problemy pokolenia nastolatków. Fabuła rozgrywa się w świecie młodzieżowym: w szkole, na podwórku, w domu. Stylistyka tej powieści także często nawiązuje do gwary młodzieżowej.

niedziela, 19 października 2008, malka19
TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu: