Zadania,wiadomości i ćwiczenia dla uczniów gimnazjum.
Blog > Komentarze do wpisu
Geneza dramatu
 

Ojczyzną tragedii i komedii jest starożytna Grecja.

 

Teatr i dramat (pierwotne znaczenie wyrazu dramat: działanie, akcja) rozwinął się w VI wieku p.n.e. w Atenach. Ukształtował się z obrzędów religijnych ku czci Dionizosa, boga urodzaju, odradzającej się natury, wina i tańca.

 

W czasie święta boga Dionizosa wieśniacy przebierali się w skóry zwierzęce. Wyobrażali sobie towarzyszy bóstwa jako sylenów (w Attyce) – ludzkie postacie z końskimi uszami, kopytami i ogonem, bądź jako satyrów (na Peloponezie) – ludzkie postacie z koźlimi kopytami, ogonem i uszami. Przebrani wieśniacy odprawiali uroczyste obrzędy na cześć boga, połączone z tańcami i śpiewem pieśni kultowych, lirycznych związanych z bogiem Dionizosem - dytyramby.

Dytyramb jest to (jak większość kultowych pieśni greckich) utwór chóralny, na co wskazuje też wzmianka Arystotelesa o „wszczynających”: jedna osoba - przodownik chóru - intonuje pieśń, którą potem podchwytuje chór. Na czele chóru stał koryfeusz - przodownik chóru, intonujący pieśni. Chóry Dionizosa nazywano koźlimi stąd nazwa gatunku, wywodząca się z greckich słów: tragos (kozioł) i ode (pieśń).


Kult Dionizosa na gruncie greckim był głównie kultem rolniczym, związany był bardzo silnie z ludem, popularny w szerokich warstwach chłopskich. Toteż władca Pizystrat popierał ten kult bardzo energicznie. Ustanowił nowe święto Dionizosa, Dionizje Miejskie, zwane tak w przeciwstawieniu do obchodzonych od dawien dawna we wsiach rolniczych Dionizjów Wiejskich. Nowe dionizje były nazywane także Wielkimi, gdyż przewyższały one wspaniałością inne święta boga. Odbywały się one w drugiej połowie marca, gdy wiosna w Grecji panuje już w całej pełni. Część uroczystości stanowiły zawody artystyczne: współzawodniczą między sobą chóry wykonujące dytyramby.

Za twórcę, wynalazcę starożytnej tragedii uważa się poetę ludowego Tespisa z Attyki. Wprowadził do chórów koźlich pierwszego aktora, prowadzącego dialog z chórem. Aktor ten mógł zmieniać maskę i kostium, występować w różnych rolach.


Kolejny etap rozwoju tragedii greckiej ma miejsce w V w p.n.e. za czasów Peryklesa (złoty wiek kultury greckiej). Ajschylos wprowadził wtedy drugiego aktora, co stworzyło możliwość konfliktu między grającymi i stało się początkiem rozwoju dramaturgii. Niedługo potem Sofokles wprowadził trzeciego aktora, poszerzając tym samym możliwość komponowania akcji. W tej postaci: trzech aktorów i chór, tragedia grecka pozostaje niezmieniona.


W tragedii greckiej chór początkowo odgrywa wiodącą rolę, równorzędną z rolą aktora. Uczestniczył w akcji, niekiedy relacjonował ją w formie narracyjnej, stąd utwór miał wyraźnie chóralny charakter. W omawianym gatunku obok słowa bardzo ważnym elementem był ruch sceniczny: śpiew, taniec. Od czasów Sofoklesa funkcja chóru uległa znacznym przeobrażeniom. Nie uczestniczył on już bezpośrednio w akcji, za to zaczął ją komentować, wyrażać prawdy moralne, stanowisko widzów. Na pierwszy plan wysunęli się aktorzy, ilość osób w chórze znacznie się zmniejszyła. Początkowo było pięćdziesiąt osób, jednak Sofokles ustalił tę liczbę na piętnaście.


W Grecji przeprowadzano tzw. konkursy tragiczne. Były one początkowo rozgrywane podczas Wielkich Dionizji i trwały sześć dni. Pierwszego dnia odbywały się obrzędy religijne, trzeciego konkursy w sztuce komediowej. Czwarty, piąty, szósty dzień poświęcone były tragediom. Do konkursu tragicznego (agon) zgłaszało się na ogół kilkunastu autorów, z których do konkursu wybierano trzech. Każdy z nich przedstawiał teatrologię - trzy tragedie i dramat satyrowy. Sofokles zerwał z zasadą pisania trylogii i zamknął temat w obrębie jednej tragedii. Zakwalifikowany autor otrzymywał od Choreoga chór, z którym przygotowywał tragedię. Sam był reżyserem, nauczycielem chóru i aktorem. Aktorami byli mężczyźni, którzy występowali w maskach. Maka tragiczna i komicznaPoczątek przedstawienia zapowiadał dźwięk trąb i herold mówił: „Prowadź swój chór…”.

Sztuka była wystawiana tylko jeden raz w czasie święta boga Dionizosa.


Najwięksi tragicy greccy to:

Ajschylos: Błagalnice, Persowie, Ofiarnice,

Sofokles: Antygona, Król Edyp, Ajas,

Eurypides: Medea, Hipolit, Elektra.

środa, 24 października 2007, malka19
TrackBack
TrackBack w tym blogu jest moderowany. TrackBack URL do wpisu: